Loading...Loading...


×

Achtergrond

Emmo en Karmin
De MK Award is vernoemd naar de klank van de voornamen van Emmo Grofsmid (1951-2011) en Karmin Kartowikromo (1948-2011), bij leven samen de drijvende kracht achter MKgalerie Rotterdam/Berlin. Hun onverwachte dood, op maandag 6 juni 2011, samen onderweg van Rotterdam naar Berlijn, sloeg een gat in de levens van velen. Niet alleen hun families, maar ook hun kunstenaars, hun vrienden en gelieven bleven in grote verbijstering achter.
Emmo en Karmin waren een heel bijzonder koppel – alom bewonderd en geliefd. De MK Award is bedoeld om het gedachtegoed van ‘M’ en ‘K’, de spirit van waaruit ze leefden en werkten te laten voortleven, over hun dood heen.


foto: Ria Kouijzer-Lendering

Leven en Kunst zijn één
Het ging Emmo en Karmin nooit om de kunst alleen, maar ook om de makers daarvan, de kunstenaars. Als ze die eenmaal gekozen en omarmd hadden, schonken ze hun vertrouwen, hun ‘geloven in’, kritisch maar altijd loyaal. Emmo en Karmin waren entrepreneurs in de kunst, maar ze deden het niet ‘voor het geld’, maar uit nieuwsgierigheid en passie, met een goede neus én ieder eigen persoonlijke smaak. Ze waren gedreven galeriehouders, maar werden nooit drammerige verkopers. Ze waren open en integer, en oprecht vriendelijk. Daarbij waren zij vooral zichzelf, altijd enthousiast en oorspronkelijk, en bruisend met ideeën en plannen. Ze wisten van aanpakken, van ‘gewoon-maar-beginnen-en-niet-zeuren’. Ze paarden enorme inzet aan persoonlijke betrokkenheid. Ze maakten van hun liefde voor de kunst hun leven. Hun kunstenaars beschouwden zij als vrienden, als zelfgekozen familie, altijd welkom, altijd gekoesterd en verzorgd. Kunst was voor hen een onmisbaar onderdeel van het leven.

Emmo Grofsmid en Karmin Kartowikromo
Emmo Grofsmid (1951-2011) groeide op in Oost Groningen, Karmin Kartowikromo (1948-2011) in Suriname. Ze ontmoetten elkaar in Rotterdam, in de vroege jaren 70 – het was Liefde op het eerste gezicht. In de wereld van de beeldende kunst werden ze geïntroduceerd en wegwijs gemaakt door twee vrienden, die hen onder hun hoede namen. Door hen kwamen ze in contact met kunstwerken, en met kunstenaars. Ook dát werd een grote liefde – een die uiteindelijk richting gaf aan al het andere in hun levens.
Ze hadden alle twee eigen interesses, eigen voorkeuren: Emmo raakte gepassioneerd voor fotografie, Karmin voor met name schilderkunst. Ze hadden ieder hun eigen ‘gut feeling’. Voor omstanders klonken hun eindeloze discussies soms hard tegen hard, maar het leidde steeds tot levendige en frisse inzichten. Al doende werden ze niet alleen liefhebbers en verzamelaars van eigentijdse kunst, maar ook kenners en professionals met autoriteit, waarnaar anderen graag luisterden.
In 1992 startten Emmo Grofsmid en Karmin Kartowikromo in hun eigen appartement aan de Mathenesserlaan in Rotterdam de ‘MKexpositieruimte’. In 1994 konden ze een pand kopen in de Witte de Withstraat – daar gingen ze verder onder de naam ‘MKgalerie’.

MKgalerie
Emmo en Karmin maakten van de MKgalerie aan de Witte de Withstraat een open en uitnodigend huis-voor-kunst.
Ze gingen heel ver in hun commitment. Een van de eerste presentaties in de nieuwe MKgalerie betrof een ruimtelijk werk van William Engelen. Een pal achter de glazen pui geplaatste wand oogde net zo vanzelfsprekend als een midden in de ruimte geplaatste kolom. Dat het hier om een interventie ging hielden beide galeriehouders vóór zich; ze waren vooral benieuwd naar de reacties van het publiek. Pas na maanden, toen de kolom en de wand waren weggehaald, werd de betekenis van het kunstwerk duidelijk: de wekenlange discussie over de ruimte bleek juist de opzet van de kunstenaar (en van zijn galeriehouders) te zijn geweest.


foto Wim Bosch

Vanuit hun MKgalerie hebben Emmo en Karmin een belangrijke bijdrage geleverd aan de renommee van eigentijdse kunst – niet alleen locaal, maar ook nationaal en internationaal. Tegelijkertijd zijn ze van vitaal belang geweest in leven en loopbaan van ontelbare kunstenaars. Emmo en Karmin hadden een open oog, een goede neus en vooral een ruim hart: voor zowel al gerenommeerde kunstenaars, maar vooral ook voor debutanten.
Met liefde en zorg, en met tomeloze energie presenteerden ze kunstenaars en hun werk, jaarlijks minstens 10 tentoonstellingen. Het is achteraf gezien een indrukwekkende lijst!
Of ze dat werk ook daadwerkelijk konden verkopen was daarbij nooit de primaire overweging. Uiteraard wilden ze goed voor ‘hun’ kunstenaars zorgen en hen inkomsten verschaffen, maar voor henzelf was vooral belangrijk of ze artistieke potentie voelden en zagen, desnoods op langere termijn. Tot het zover was koesterden ze hun mensen: gul en genereus schonken ze geduld en vertrouwen, artistieke feedback en morele steun, maar ook gewoon praktische energie en hands-on support. Ook hun verdere vrienden vonden in de galerie gastvrij onthaal.
Emmo en Karmin waren ware ambassadeurs voor de kunst. Met hun bevlogenheid en drempelverlagende gastvrijheid wisten zij bij velen de passie voor beeldende kunst te ontketenen. Juist die bevlogenheid werkte aanstekelijk; het maakte de galeriehouders echt niet uit of een werk verkocht zou worden, als het maar door het publiek ervaren werd en zou leiden tot nieuwe gesprekken.

Dat herhaalde zich in Berlijn, waar ze vanaf 2007 MKgalerie Berlin startten. En alweer ging het hen niet om het grote geld, maar om nieuwe uitdagingen – voor hen persoonlijk maar ook professioneel. Ze wilden de Duitse kunstmarkt verkennen en kennismaken met jonge kunstenaars in Berlijn. Ze presenteerden er – voorzichtig – hun eigen kunstenaars, maar het was niet louter voortzetting van MKgalerie Rotterdam. Ze waren vooral aan het experimenteren en zochten naar expositievormen die aansluiting kon vinden binnen de overdaad van de Berlijnse kunstwereld. Emmo en Karmin reisden, veelal om en om, heen en weer tussen MKgalerie Rotterdam en MKgalerie Berlin, onvermoeibaar in de weer met steeds nieuwe exposities.

En of dat allemaal nog niet genoeg was…
Ook buiten de eigen galerie om waren Emmo en Karmin volop actief voor de Kunst. Ze hadden inmiddels dondersgoed in de gaten, dat kunst en kunstenaars een veel breder draagvlak verdienen dan enkel zij zelf en hun MKgalerie konden bieden. Zo waren ze samen met bevriende collega’s de founding fathers van de eerste kunstbeurs in Rotterdam, die uitgroeide tot de Art Rotterdam van vandaag de dag. Onvermoeibaar namen ze ook deel aan andere kunstbeurzen, zowel nationaal én als internationaal: Art Amsterdam, ARCO Madrid  en ‘Miami’; ook ‘Paris Photo’ kreeg hun belangstelling, en in 2010 besloten ze spontaan tot deelname aan de kersverse HeARTTwente.
Emmo bekleedde jarenlang allerlei bestuursfuncties: bij de stichting Rotterdamse Galeries, bij de Nederlandse Galerie Associatie en bij Art Amsterdam. Emmo was man van de wereld, dáár lag zíjn kracht.
Karmin opereerde veel meer in en vanuit een eigen en meer lokale wereld. Voortdurend bedacht hij allerlei nieuwe kunstprojecten, nieuwe acties en nieuwe initiatieven. Hij stond aan de wieg van Tubelight en What’s Up, en stimuleerde een nieuwe generatie galeriehouders in Rotterdam.

6 juni 2011
Aan dit alles leek op maandag 6 juni 2011 abrupt een einde te komen. Samen op slag dood.
On-voor-stel-baar – dat was het gevoel van de honderden die het condoleanceregister tekenden, of elders getuigden van hun ongeloof, medeleven, verslagenheid en bewondering.
Emmo Grofsmid en Karmin Kartowikromo hebben ongelooflijk veel betekend: hoe ze waren, dachten en deden was uniek en waardevol. Het kán toch niet dat dat allemaal voorbij zou zijn.
Hun overlijden komt in een tijd van grote culturele omslag, op een moment dat de cultuurwereld door de politiek wordt gedwongen tot bezinning.
De MK Award is daarom ook te bezien als een van de eerste initiatieven van binnenuit de kunstwereld, door ondernemende kunstenaars. Dát is wat Emmo en Karmin achterlaten: de do it yourself mentaliteit, niet zitten wachten op succes, maar zelf initiatief nemen. Niet treuren, maar aanpakken! De MK Award is dus ook een ‘Lang zullen ze leven!’

Guus Vreeburg, februari 2012